Talentherkenning en -ontwikkeling

Transcriptie

1 Talentherkenning en -ontwikkeling Laatste stand van zaken Dr. Marije Elferink-Gemser Met dank aan: Chris Visscher Laura Jonker, Barbara Huijgen, Rianne Kannekens, Tynke Toering, Sebastiaan Platvoet, Tjeerd de Jong, e.a.

2

3 Samenwerking RuG en HAN ` Talentmodellen: Longitudinaal, multidimensioneel, talentenpopulatie Toepassing: praktische meetinstrumenten, programma s

4 Wie of wat is talent? Een grote geldwaarde waar iemand jaren voor moet werken. Een natuurlijke begaafdheid; bekwaamheid; aanleg.

5 Talent

6 Talent??

7 Talent Leeftijd? Eeuwig talent?

8 Talent in de sport Minstens zo belangrijk bij de ontwikkeling van een talent tot wereldtopper zijn zaken als doorzettingsvermogen en - vooral passie. Pieter van den Hoogenband Je kan niet zeggen: deze man heeft talent maar hij is lui. Neen, hij heeft geen talent want hij is lui. Harry Mulisch Howe e.a., 1998; Helsen e.a., 2000; Elferink-Gemser e.a., 2004, 2007

9 Wie of wat is talent?

10 Huidig niveau Toekomstig niveau? Aannames: Talent is te herkennen Toekomstige prestaties kunnen voorspeld worden door voorgaande prestaties

11 Theoretisch kader Tijd 11/7/ Kenmerken van de sportprestatie Persoonsgebonden prestatiebepalende kwaliteiten: Lichaamsbouw Fysiologie Techniek Tactiek Mentaal Toeval Omgeving: Micro, meso en macro niveau: Ouders, leerkrachten, trainers, coaches, managers, talentontwikkelingsprogramma, trainingsfaciliteiten, competitiestructuur Zelfregulatie Rijpen Leren Trainen Elferink-Gemser & Visscher, 2012

12 Routes naar de top Vroege specialisatie Allround ontwikkeling Bloom, 1985; Côté, 1999; Côté & Fraser-Thomas, 2007 College 1 Wat is talent?

13 Fasen in talentontwikkeling NOC*NSF Long Term Athlete Development (LTAD) Train Win FUNdamental Training to Train Training to Compete Training to Win Retirement / Retaining Training Wedstrijd Balyi,

14 Fasen in talentontwikkeling Bloom (1985); Côté (1999) Early years, Middle years, Later years The Sampling years (= Kennismaken) The Specializing years (= Specialiseren) The Investment years (= Investeren) 14

15 Oranje hockeydames Het belang van

16 Anders Lichaamsbouw Mentaal Fysiologie Techniek Tactiek Lichaamsbouw 9% Fysiologie 16% Techniek 22% Tactiek 22% Mentaal 30% Anders 1%

17 Mentale kwaliteiten Intrinsieke motivatie Doeloriëntatie Reflectie

18 VISIE EN DOELEN Naar de top vereist NU een heldere VISIE op prestatiebepalende factoren circa 5 tot 10 JAAR LATER DOELEN STELLEN/eisen van de doelen Wat kan ik nu Wat moet ik nog leren/verbeteren om die doelen te halen Is dat realistisch? En hoe ga ik dat regelen?

19 DUS.. >Wat zijn de eisen (op weg naar) aan de top, heb je daar goed zicht op? >Kun je een weg uitstippelen daar naar toe, is dat realistisch? >Wil je het wel echt, weet je dat zeker? ( uren regel) >Gedrag, leef je daar ook naar?

20 Deliberate practice theory 10-jaar regel uren regel Ericsson e.a., 1993; 1996; Deakin en Cobley, 2003

21 Optimale relatie tussen TIJD en KWALITEIT Ericsson, 2003; Janelle en Hillman, 2003, Jonker e.a., 2010

22 Zelfregulatie metacognitie motivatie gedrag Jonker e.a., 2011; Toering e.a., 2011

23 Relatie met sportniveau 4,5 4 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0,5 Top Subtop Regulier 0 Jonker e.a., 2011

24 C-junioren (12-14 jaar) Anderen Leraren Vrienden Broer/zus Ouders Trainer

25 B-junioren (14-16 jaar) Anderen Leraren Vrienden Broer/zus Ouders Trainer

26 A-junioren (16-18 jaar) A-leraren: Belang va A-vrienden: Belang v A-partner: Belang va A-broer/zus: Belang A-ouders: Belang van A-trainer: Belang va

27 Senioren (18+) S-anderen: Belang va S-leraren: Belang va S-vrienden: Belang v S-partner: Belang va S-broer/zus: Belang S-ouders: Belang van S-trainer: Belang va

28 Kenmerken van succesvolle (talent)trainers / coaches

29 Interviews 9 NL talentcoaches Zwemmen, schaatsen, atletiek, tennis, judo, voetbal, volleybal, handbal en hockey 1. Coachen op het hoogste niveau van de jeugd 2. Tenminste 5 jaar ervaring als talentcoach 3. In het verleden meerdere talenten gecoacht die de top hebben gehaald 4. Hoofdcoach van de sporter Van Ark e.a., 2008, 2009

30 Opleiding en ervaring Mate van succes Afstemming op ontwikkelingsfasen Doelen Aantal stellen jaren coach van een talent dat Motivationeel klimaat de top heeft bereikt Autonomie bevorderend gedrag Rekening Aantal houden jaren met coach significante van alle anderen talenten X 100% Abbott & Collins, 2004; Bloom, 1985; Black & Deci, 2000; Côté, 1999; Dweck, 1999; Gould e.a., 2006; Lemyre e.a., 2007; Lyle, 2002; Mageau & Vallerand, 2003; Martindale e.a., 2007

31 Belangrijkste kenmerken Autonomie bevorderend gedrag Rekening houden met de ontwikkelingsfasen Doelen stellen Motivationeel klimaat Rekening houden met significante anderen Opleiding, ervaring Mate van succes Van Ark, Elferink-Gemser, Roskam, Visscher, 2010

32 Ouders Opvoedstijl Voorbeeldfunctie Stimulering: emotionele en praktische steun

33

34 Drop-out bij jong getalenteerde turners Perfectionisme Angst(controle) Atletische identiteit

35 Suggesties voor ouders (Malina, 1997) Neem samen met je kind beslissingen. Vraag je af: is het echt de droom van je kind of vooral van jezelf? Wees bewust van de consequenties voor het gezinsleven. Realiseer je dat sport vooral leuk moet zijn. 35

36 Talentherkenning en -ontwikkeling Laatste stand van zaken Dr. Marije Elferink-Gemser Met dank aan: Chris Visscher Laura Jonker, Barbara Huijgen, Rianne Kannekens, Tynke Toering, Sebastiaan Platvoet, Tjeerd de Jong, e.a.